|
Bizning immonit séstimimiz qandaq nerse?
Bedinimizning immonit séstimisini bedinimizni qoghdap turidighan chégira mudapie armiyisige oxshatsaq bolidu. bu armiyidiki herxil eskerler (hإjeyriler) birliship, sirttin kirgen tajawuzchilargha(wiros, baktiriye qatarliq mikroblargha) taqabil turidu. immonit séstimimizning eng chong terkibi qismi- térimizdur, térimiz kundilik turmushtiki herxil chang-tozang, késellik baktiriyiliri we wiroslirini beden sirtida qaldurup, qan séstimimizgha kirishini tosidu. yene mesilen éytsaq, ichi sإrإsh köpinche baktiriyelerdin bulghan'ghan yimekliklerni yep sélishtin kélip chiqidu, bu waqitta bedinimizdiki hإjeyriler(jengchiler) bu xil baktiriyelerni yoqitip, salametlikimizning eslige kélishige yardem béridu.
Etirafimizdiki muhitta nurghun késellik keltإrإp chiqarghuchi mikroblar bolidu shundaqla ténimiz ichidimu norghun wirus we baktériyiler bolidu. biraq immonit séstimimiz bir tereptin bedinimizni tashqi muhittiki mikrob, wirus we baktériyelerning hujumidin saqlisa, yene bir tereptin ténimiz ichidiki wirus we baktériyelerni bésip turidu. biraq
AIDS wirusi neq mushu immonit séstimimizni buzidu-de,bashqa késellerni kirishi we qozghilishigha sharait yaritip béridu.
HIV intayin xeterlik wiros bolup, eger ténimiz ichige kirip ketse, immonit séstimimizni teshkil qilghuchi jengchi hإjeyriler ichige kirwalidu we téz sإrette köpiyip, immonit hإjeyrilirini buzghunchiliqqa uchiritidu, shuning bilen immonit séstimimiz herxil yuqumlinishlargha qarishi turalmaydighan bolup qalidu.
Immonit séstimisi toghrisidiki paringimizni dawamllashturup, AIDS
wirosining(HIV) immonit séstimimizgha qandaq tesirlerni qilip, axiri
AIDS késli(AIDS) basquchigha qandaq ekilidighanliqni sözleymiz.immonit séstimisida, yuqumlinishqa we rakqa qarishi herxil hإjeyriler
bolidu, AIDS wirusi(HIV) mana mushu xil hإjeyrilerge chaplishwalidu we uning ichide köpiyip, hإjeyrilerni buzghunchiliqqa uchiritidu. axirida HIVasta-asta pإtkإl immonit séstimisini igellep, beden yiterlik miqdardiki wirosqa qarishi hإjeyrilerni ishlepchiqiralmaydu. shuning bilen herxil késellik amilliri beden'ge bösإp kirip, rak yaki bashqa xil késelliklerni keltإrإp chiqiridu.
Immonit séstimisi intayin murekkep bolup, téridin tartip intayin kichik hإjeyrilergiche öz ichige alidu, shunga buni chإshinish bir qeder qiyin, biraq ensirimeng, töwende sizge addi qilip chإshendإrإmiz! immonit séstimisi qandiki ikki nerside, yeniBhإjeyre we T hإjeyride intayin
muhim.
B hujeyre—asasliqi antétla ishlepchiqiridu. AIDS wirosi bu hإjeyrini öltإrelmeydu,
AIDS wirosini tekshإrإsh arqiliqmu tekshإrإp chiqqili bolmaydu.
T hujeyre—turi intayin köp bolup, AIDS wirosi buning ichidikiT4 (yakiCD4) dégen hإjeyrigila hإjإm qilidu.
immont séstimisi bir mukemmel séstima eger ,T4hإjeyrisi normal xizmet qilalmisa pإtkإl séstima öz rolini jari
qilduralmaydu.
AIDS wirusidin yéngi yuqumlan'ghan waqtida texminen 50-80 pirsent ademde zukamdikige oxshash alametler körإlidu, yeni qizish, yötilish, bedinige eswe chiqish digendek.bularning hemmisini dawalighili bolidu, biraq bu waqitta bedendiki wirosning miqdari intayin köp bolup, bashqilargha yuqturushchanliqi intayin kإchlإk bolidu. shunglashqa bu waqitni jiddiy xarektérlik yuqumlinish mezgili depmu ataymiz.
andin kéyin, héchqandaq alamet körإlmey intayin saghlamdek körإlidu. bu mezgil uzun bolushimu, qisqa bolushimu mumkin, qisqilirining bir-nechche ay, uzunlirining bolsa 15yil etrapida bolidu. biraq köpإnchilirinng texminen 8yil bolidu. bu mezgilde gerche késellik alamiti bolmsimu wirus immont séstimiside intayin paaliyetchan bolup, immont séstimisini إzlإksiz halda buzghunchiliqqa uchritidu. shunglashqa bu mezgilni alametsiz mezgili depmu ataymiz.
hemmimizge melumki, adem AIDS wirosidin yuqumlan'ghandin kéyin ,T4hإjeyrisi asta- asta azlaydu, T4hإjeyrisining sani intayin azlap ketken waqitta her xil pursetlik yuqumluq késellikler adem bedinige bösإp
kiridu.
AIDS wirosidin yuqumlan'ghuchi bir yilda texminen 50dane T4 hujeyrisini yoqitidu.shunga,eger bir yuqumlan'ghuchining deslepte ming daneT4hإjeyrisi bar disek 12aydin kéyin 950danisi qalidu,yene 12aydin kéyin 900danisi qalidu. mushundaq hésablisaq 500daneT4hإjeyrisi bar dések bu ademning immont séstimisi otturhal derijide buzghunchiliqqa uchrighan bolidu. peqetla 200daneT4hإjeyrisi qalghanda bolsa buadem her xil pursetlik késelliklerdin asanla yuqumlinidu. biraq yuqumlan'ghuchilar arisidiki perqmu bir qeder zor bolup belkim birsi 200daneT4hإjeyrisi qalghanda késel qozghilishqa bashlisia yene birisi 20dane T4 hإjeyrisi qalghandimu yene késel qozghalmasliqi momkin.
immont séstimisining buzghunchiliqqa uchirishigha egiship yuqumlan'ghuchida her xil késelik alametliri körإlإshke
bashlaydu. AIDS wirosidin yuqumlan'ghuchida köp körإlidighan késelliklerning hemmisi immont séstimisining normal xizmet qilalmighanliqining netijisi. mesilen: éghiz boshluqi we jnsiiy yolining baktériyidin yoqumlinishi, ichi sإrإsh, beden éghirliqi töwenlesh, qizish, soghoq terlesh we maghdursizlinish qatarliqlar . bu mezgil alametlik mezgil dep atilidu. bu mezgil
AIDS bimarigha tereqqiiy qilishtin burunqi qisqa mezgilni körsitidu.
AIDS késilining éniqlimisi alahide yuqumlinishtin yaki immunét séstimisi wirusning éghir buzghunchiliqigha uchirighandin kéyin körإlgen her xil إnwérsal alametlerning tereqqi qilishining netijisi
بعزنعث ظعممونعت سئستعمعمعز قانداق نةرسة؟
بةدعنعمعزنعث ظعممونعت سئستعمعسعنع بةدعنعمعزنع قوغداص تذرعدعغان حئضعرا مذداصعظة ظارمعيعسعضة ظوخشاتساق بولعدذ. بذ ظارمعيعدعكع هةرخعل ظةسكةرلةر (هإجةيرعلةر) بعرلعشعص, سعرتتعن كعرضةن تاجاؤذزحعلارغا(ؤعروس, باكتعرعية قاتارلعق معكروبلارغا) تاقابعل تذرعدذ. ظعممونعت سئستعمعمعزنعث ظةث حوث تةركعبع قعسمع- تئرعمعزدذر, تئرعمعز كذندعلعك تذرمذشتعكع هةرخعل حاث-توزاث, كئسةللعك باكتعرعيعلعرع ؤة ؤعروسلعرعنع بةدةن سعرتعدا قالدذرذص, قان سئستعمعمعزغا كعرعشعنع توسعدذ. يةنة مةسعلةن ظئيتساق, ظعحع سإرإش كأصعنحة باكتعرعيةلةردعن بذلغانغان يعمةكلعكلةرنع يةص سئلعشتعن كئلعص حعقعدذ, بذ ؤاقعتتا بةدعنعمعزدعكع هإجةيرعلةر(جةثحعلةر) بذ خعل باكتعرعيةلةرنع يوقعتعص, سالامةتلعكعمعزنعث ظةسلعضة كئلعشعضة ياردةم بئرعدذ.
ظةتعراصعمعزدعكع مذهعتتا نذرغذن كئسةللعك كةلتإرإص حعقارغذحع معكروبلار بولعدذ شذنداقلا تئنعمعز ظعحعدعمذ نورغذن ؤعرذس ؤة باكتئرعيعلةر بولعدذ. بعراق ظعممونعت سئستعمعمعز بعر تةرةصتعن بةدعنعمعزنع تاشقع مذهعتتعكع معكروب, ؤعرذس ؤة باكتئرعيةلةرنعث هذجذمعدعن ساقلعسا, يةنة بعر تةرةصتعن تئنعمعز ظعحعدعكع ؤعرذس ؤة باكتئرعيةلةرنع بئسعص تذرعدذ. بعراق ظةيدعز ؤعرذسع نةق مذشذ ظعممونعت سئستعمعمعزنع بذزعدذ-دة,باشقا كئسةللةرنع كعرعشع ؤة قوزغعلعشعغا شاراظعت يارعتعص بئرعدذ.
HIV ظعنتايعن خةتةرلعك ؤعروس بولذص, ظةضةر تئنعمعز ظعحعضة كعرعص كةتسة, ظعممونعت سئستعمعمعزنع تةشكعل قعلغذحع جةثحع هإجةيرعلةر ظعحعضة كعرؤالعدذ ؤة تئز سإرظةتتة كأصعيعص, ظعممونعت هإجةيرعلعرعنع بذزغذنحعلعققا ظذحعرعتعدذ, شذنعث بعلةن ظعممونعت سئستعمعمعز هةرخعل يذقذملعنعشلارغا قارعشع تذرالمايدعغان بولذص قالعدذ.
ظعممونعت سئستعمعسع توغرعسعدعكع صارعثعمعزنع داؤامللاشتذرذص, ظةيدعز ؤعروسعنعث(HIV) ظعممونعت سئستعمعمعزغا قانداق تةسعرلةرنع قعلعص, ظاخعرع ظةيدعز كئسلع(AIDS) باسقذحعغا قانداق ظةكعلعدعغانلعقنع سأزلةيمعز.
ظعممونعت سئستعمعسعدا, يذقذملعنعشقا ؤة راكقا قارعشع هةرخعل هإجةيرعلةر بولعدذ, ظةيدعز ؤعرذسع(HIV) مانا مذشذ خعل هإجةيرعلةرضة حاصلعشؤالعدذ ؤة ظذنعث ظعحعدة كأصعيعص, هإجةيرعلةرنع بذزغذنحعلعققا ظذحعرعتعدذ. ظاخعرعدا HIVظاستا-ظاستا صإتكإل ظعممونعت سئستعمعسعنع ظعضةللةص, بةدةن يعتةرلعك معقداردعكع ؤعروسقا قارعشع هإجةيرعلةرنع ظعشلةصحعقعرالمايدذ. شذنعث بعلةن هةرخعل كئسةللعك ظامعللعرع بةدةنضة بأسإص كعرعص, راك ياكع باشقا خعل كئسةللعكلةرنع كةلتإرإص حعقعرعدذ.
ظعممونعت سئستعمعسع ظعنتايعن مذرةككةص بولذص, تئرعدعن تارتعص ظعنتايعن كعحعك هإجةيرعلةرضعحة ظأز ظعحعضة ظالعدذ, شذثا بذنع حإشعنعش بعر قةدةر قعيعن, بعراق ظةنسعرعمةث, تأؤةندة سعزضة ظاددع قعلعص حإشةندإرإمعز! ظعممونعت سئستعمعسع قاندعكع ظعككع نةرسعدة, يةنعBهإجةيرة ؤة T هإجةيرعدة ظعنتايعن مذهعم.
Bهإجةيرة—ظاساسلعقع ظانتئتلا ظعشلةصحعقعرعدذ. ظةيدعز ؤعروسع بذ هإجةيرعنع ظألتإرةلمةيدذ, ظةيدعز ؤعروسعنع تةكشإرإش ظارقعلعقمذ تةكشإرإص حعققعلع بولمايدذ.
Tهإجةيرة—تإرع ظعنتايعن كأص بولذص, ظةيدعز ؤعروسع بذنعث ظعحعدعكعT4 (ياكعCD4) دئضةن هإجةيرعضعلا هإجإم قعلعدذ.
ظعممونت سئستعمعسع بعر مذكةممةل سئستعما ظةضةر ,T4هإجةيرعسع نورمال خعزمةت قعلالمعسا صإتكإل سئستعما ظأز رولعنع جارع قعلدذرالمايدذ.
ظةيدعز ؤعرذسعدعن يئثع يذقذملانغان ؤاقتعدا تةخمعنةن 50-80 صعرسةنت ظادةمدة زذكامدعكعضة ظوخشاش ظالامةتلةر كأرإلعدذ, يةنع قعزعش, يأتعلعش, بةدعنعضة ظةسؤة حعقعش دعضةندةك.بذلارنعث هةممعسعنع داؤالعغعلع بولعدذ, بعراق بذ ؤاقعتتا بةدةندعكع ؤعروسنعث معقدارع ظعنتايعن كأص بولذص, باشقعلارغا يذقتذرذشحانلعقع ظعنتايعن كإحلإك بولعدذ. شذثلاشقا بذ ؤاقعتنع جعددعي خارةكتئرلعك يذقذملعنعش مةزضعلع دةصمذ ظاتايمعز.
ظاندعن كئيعن, هئحقانداق ظالامةت كأرإلمةي ظعنتايعن ساغلامدةك كأرإلعدذ. بذ مةزضعل ظذزذن بولذشعمذ, قعسقا بولذشعمذ مذمكعن, قعسقعلعرعنعث بعر-نةححة ظاي, ظذزذنلعرعنعث بولسا 15يعل ظةتراصعدا بولعدذ. بعراق كأصإنحعلعرعنث تةخمعنةن 8يعل بولعدذ. بذ مةزضعلدة ضةرحة كئسةللعك ظالامعتع بولمسعمذ ؤعرذس ظعممونت سئستعمعسعدة ظعنتايعن صاظالعيةتحان بولذص, ظعممونت سئستعمعسعنع ظإزلإكسعز هالدا بذزغذنحعلعققا ظذحرعتعدذ. شذثلاشقا بذ مةزضعلنع ظالامةتسعز مةزضعلع دةصمذ ظاتايمعز.
هةممعمعزضة مةلذمكع, ظادةم ظةيدعز ؤعروسعدعن يذقذملانغاندعن كئيعن ,T4هإجةيرعسع ظاستا- ظاستا ظازلايدذ, T4هإجةيرعسعنعث سانع ظعنتايعن ظازلاص كةتكةن ؤاقعتتا هةر خعل صذرسةتلعك يذقذملذق كئسةللعكلةر ظادةم بةدعنعضة بأسإص كعرعدذ.
ظةيدعز ؤعروسعدعن يذقذملانغذحع بعر يعلدا تةخمعنةن 50دانة T4هإجةيرعسعنع يوقعتعدذ.شذثا,ظةضةر بعر يذقذملانغذحعنعث دةسلةصتة معث دانةT4هإجةيرعسع بار دعسةك 12ظايدعن كئيعن 950دانعسع قالعدذ,يةنة 12ظايدعن كئيعن 900دانعسع قالعدذ. مذشذنداق هئسابلعساق 500دانةT4هإجةيرعسع بار دئسةك بذ ظادةمنعث ظعممونت سئستعمعسع ظوتتذرهال دةرعجعدة بذزغذنحعلعققا ظذحرعغان بولعدذ. صةقةتلا 200دانةT4هإجةيرعسع قالغاندا بولسا بذظادةم هةر خعل صذرسةتلعك كئسةللعكلةردعن ظاسانلا يذقذملعنعدذ. بعراق يذقذملانغذحعلار ظارعسعدعكع صةرقمذ بعر قةدةر زور بولذص بةلكعم بعرسع 200دانةT4هإجةيرعسع قالغاندا كئسةل قوزغعلعشقا باشلعسعا يةنة بعرعسع 20دانة T4 هإجةيرعسع قالغاندعمذ يةنة كئسةل قوزغالماسلعقع مومكعن.
ظعممونت سئستعمعسعنعث بذزغذنحعلعققا ظذحعرعشعغا ظةضعشعص يذقذملانغذحعدا هةر خعل كئسةلعك ظالامةتلعرع كأرإلإشكة باشلايدذ. ظةيدعز ؤعروسعدعن يذقذملانغذحعدا كأص كأرإلعدعغان كئسةللعكلةرنعث هةممعسع ظعممونت سئستعمعسعنعث نورمال خعزمةت قعلالمعغانلعقعنعث نةتعجعسع. مةسعلةن: ظئغعز بوشلذقع ؤة جنسععي يولعنعث باكتئرعيعدعن يوقذملعنعشع, ظعحع سإرإش, بةدةن ظئغعرلعقع تأؤةنلةش, قعزعش, سوغوق تةرلةش ؤة ماغدذرسعزلعنعش قاتارلعقلار . بذ مةزضعل ظالامةتلعك مةزضعل دةص ظاتعلعدذ. بذ مةزضعل ظةيدعز بعمارعغا تةرةققععي قعلعشتعن بذرذنقع قعسقا مةزضعلنع كأرسعتعدذ.
ظةيدعز كئسعلعنعث ظئنعقلعمعسع ظالاهعدة يذقذملعنعشتعن ياكع ظعممذنئت سئستعمعسع ؤعرذسنعث ظئغعر بذزغذنحعلعقعغا ظذحعرعغاندعن كئيعن كأرإلضةن هةر خعل ظإنؤئرسال ظالامةتلةرنعث تةرةققع قعلعشعنعث نةتعجعسع
|