Dr.Mehmet Emin
1. 1995-yili Uyghur Rayunida tunji qitim AIDS kisili
bayqalghan. (Zhongguo Ahbarat Aginitliqining 2002-yili
12-ayning 1-kuni Uruqmchidin
bergen
hewirige qarang).
2. 1996-yili Ghuljida zeherlik chikimlikni bilektin okul
qilip uridighanlar aridin 9 kixining AIDS kisili bilen
yuqumlanghanlighi bayqalghan. (Zhongguo Ahbarat
Aginitliqining 2004-yili 3-ayning 27-kuni Uruqmchidin
bergen
hewirige qarang).
3. 1999-yilghiche putun Uyghur Rayunida jemi 280 din artqu
ayal AIDS kisili bilen yuqumlanghan. (Zhongguo Ahbarat
Aginitliqining 2002-yili 12-ayning 1-kuni Uruqmchidin
bergen
hewirige qarang).
4. 2002-yili Uyghur Rayunidiki AIDS kisili bilen
yuqumlanghan ayallarning sani tiz suret kopiyip,
tizimliktiki san 700 din axqan, Uyghur Rayundiki AIDS
kisili bilen yuqumlanghanlarning omumi sanining 11%
igelligen. (Zhongguo Ahbarat Aginitliqining 2002-yili
12-ayning 1-kuni Urumqchidin
bergen
hewirige qarang).
5. Uyghur Rayunida tunji qitim AIDS kisili bayqalghandin
2002-yili 9-ayghiche bolghan 7 yili ichide, Uyghur
Rayunidiki AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning
tizimlikitiki sani 6833 ge yitip, Zhungguodiki AIDS kisili
bilen yuqumlanghanlarning omumi sanining 20% igelligen,
xundaqla AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning kopligi
jehette Yunnendin qalsa 2-orunda turghan. (Zhongguo
Ahbarat Aginitliqining 2002-yili 12-ayning 1-kuni
Uruqmchidin
bergen
hewirige qarang).
6. Uyghur Rayunida AIDS kisili baxqa olkilerge nisbeten
kiyin bayqalghan bolsimu, biraq AIDS kisilining tarqilixi
nahayti tiz bolghan, her yili resmi tizimliktiki san 1000
din kopeygen. (Zhongguo Ahbarat Aginitliqining 2002-yili
12-ayning 1-kuni Urumqchidin
bergen
hewirige qarang). Molcherdiki san 10 mingdin
kopeygen diyixke bolidu.
7. 2002-yili 9-ayghiche Urumche bilen Ghuljida bayqalghan
AIDS kisili bilen yuqumlanghuchining sani putun Uyghur
Rayunidiki omumi sanning 85% igelligen. (Zhongguo Ahbarat
Aginitliqining 2002-yili 12-ayning 1-kuni Urumqchidin
bergen
hewirige qarang).
8. 2002-yili 9-ayghiche putun Uyghur Rayunida bayqalghan
AIDS kisili bilen yuqumlanghuchining asaliqi 20 yaxtin 40
yaxqiche bolghan erler bolup, ularning 95% zeherlik
chikimlikni ortaq yingne bilen tomurgha okul qilip urux
arqiliq AIDS kisilini ozlirige yuqturiwalghan iken. (Zhongguo
Ahbarat Aginitliqining 2002-yili 12-ayning 1-kuni
Uruqmchidin
bergen
hewirige qarang).
9. 2003-yili 9-ayning ahirghiche, Urumchide jemi 303 adem
yingidin AIDS kisilini ozige yuqturiwalghan bolup, AIDS
kisili bilen yuqumlanghanlarning tizimliktiki omumi sani
3165 ge yetken, molcherdiki san 30 mingdin axqan. (Tengri
Tagh Tor Bitining 2003-yili 12-ayning 1-kunidiki hewerige
qarang)
10. 2003-yilining ahirghiche, Uyghur Rayunidiki AIDS
kisili bilen yuqumlanghanlarning tizimlikitiki sani 8150
ke yetip, AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning kopligi
jehette Yunnendin qalsa 2-orunda turghan. (Zhongguo
Ahbarat Aginitliqining 2004-yili 3-ayning 27-kuni
Uruqmchidin
bergen
hewirige qarang).
11. 2003-yilining ahirghiche, putun Uyghur Rayunidiki 69
nahiye we xeherde AIDS kisili bilen yuqumlanghanlar
bayqalghan. (Zhongguo Ahbarat Aginitliqining 2004-yili
3-ayning 27-kuni Uruqmchidin
bergen
hewirige qarang).
12. 2003-yilining ahirghiche, Uyghur rayunidiki AIDS
kisili bilen yuqumlanghan ayallar, Uyghur Rayundiki AIDS
kisili bilen yuqumlanghanlarning omumi sanining 1/3 yeni
33% igelligen. (Zhongguo Ahbarat Aginitliqining 2004-yili
3-ayning 27-kuni Uruqmchidin
bergen
hewirige qarang).
13. 2004-yili 5-ayning ahirghiche, putun Uyghur Rayunidiki
AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning tizimlikitiki sani
8773 bolup, putun Zhungguodiki AIDS kisili bilen
yuqumlanghanlarning 13% igelligen, AIDS kisili bilen
yuqumlanghanlarning kopligi jehette Zhungguoda 4-orunda
turghan. (Xinjiang Hewer Tor Bitining 2004-yili 7-ayning
5-kuni Uruqmchidin
bergen
hewirige qarang).
14. 2004-yili 9-ayning ahirghiche, putun Uyghur Rayunidiki
AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning tizimlikitiki sani
9346 ge yitip, AIDS kisilining tarqilix ehwali Zhungguo
boyiche eng ighir bolghan rayunlarning birige aylanghan. (Xinjiang
Hewer Tor Bitining 2004-yili 11-ayning 25-kuni, Xinjiang
Gizitidin alghan hewirige qarang).
15. 2004-yili 9-ayning ahirghiche Uyghur Rayunida
bayqalghan AIDS kisili bilen yuqumlanghuchilarning ichide
erler 8018 bolup, omumi sanning 85.79% ni igelligen. (Xinjiang
Hewer Tor Bitining 2004-yili 11-ayning 25-kuni, Xinjiang
Gizitidin alghan hewirige qarang).
16. 2004-yili 9-ayning ahirghiche Uyghur Rayunida
bayqalghan AIDS kisili bilen yuqumlanghuchilarning ichide
ayallar 1328 bolup, omumi sanning 14.21 % ni igelligen. (Xinjiang
Hewer Tor Bitining 2004-yili 11-ayning 25-kuni, Xinjiang
Gizitidin alghan hewirige qarang). Biraq Zhongguo Ahbarat
Aginitliqining 2004-yili 3-ayning 27-kuni Uruqmchidin
bergen hewiride, “2003-yilining ahirghiche, Uyghur
rayunidiki AIDS kisili bilen yuqumlanghan ayallarning
putun Uyghur Rayundiki AIDS kisili bilen yuqumlanghanlar
omumi sanining 1/3 yeni 33% igelligenligi” bayan
qilinghan.
17. 2004-yili 9-ayning ahirghiche Uyghur Rayunida
bayqalghan AIDS kisili bilen yuqumlanghuchilarning ichide
88.60% zeherlik chikimlikni okul qilip urux arqiliq AIDS
kisilini ozlirige yuqturiwalghan. 3.6% Jinsi munasiwet
arqiliq AIDS kisilini ozlirige yuqturiwalghan. (Xinjiang
Hewer Tor Bitining 2004-yili 11-ayning 25-kuni, Xinjiang
Gizitidin alghan hewirige qarang).
18. 2004-yili 9-ayning ahirghiche Uyghur Rayunida
bayqalghan AIDS kisili bilen yuqumlanghuchilarning 43.57%
Ghuljida, 40.62% Urumchide, 4.56% Aqsuda iken. (Xinjiang
Hewer Tor Bitining 2004-yili 11-ayning 25-kuni, Xinjiang
Gizitidin alghan hewirige qarang).
19. Zhungguo Kiselliklerni Konturul Qilix we Aldini Ilix
Merkizining 2003-yili 12-ayning 1-kuni ilan qilghan
hewiride “2003-yili 12-ayghiche, putun Zhungguoda AIDS
kisili bilen yuqumlanghanlarning tizimliktiki sani 80
mingdin ixip, molcherdiki sani 840 mingge yetken”
diyilgen. Yeni molcherdiki san tizimliktiki sandin 10
hesse
yuquri bolghan.
Eger
muxu nisbet boyiche hisaplighanda, Uyghur
Rayunidiki AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning
molcherdiki sani 90 ming (9346 x 10) din axqan.
20. Xinjiang Hewer Tor Bitining 2004-yili 7-ayning 5-kuni
Uruqmchidin bergen hewirige, “2004-yili 5-ayning
ahirghiche Uyghur Rayunidiki AIDS kisili bilen
yuqumlanghanlar putun Zhungguodiki AIDS kisili bilen
yuqumlanghanlarning 13% igelligen” diyilgen.
Eger
muxu pirsen boyiche hisaplighanda, Uyghur
Rayunidiki AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning
molcherdiki sani 86.5 ming (840 ming x 13%) ge yetken.
21. Yuqarqi ikki hil hisaplaxning netijisige asasen,
“2004-yilning ahirghiche Uyghur Rayunida tehminen 80 ~
90 ming kixi AIDS kisili bilen yuqumlnaghan” digen
yekunni chiqirixqa bolidu.
Kilix menbesi we paydilanghan matiryallar:
1. 中新社乌鲁木齐2002年12月1日电
(记者龙新勇)
2. 全国部分省市区艾滋病感染数统计;
2002年12月3日;
http://www.healthoo.com
3. 天山网2003年12月1日（记者
李翔）
4. 中国疾病预防控制中心2003年12月1日公布的统计数
5. 清华大学AIDS研究网,
2003年12月10日:
艾滋病信息简报一http://www.thaids.org/zhengce/jianbao11.htm
6. 中国新闻网
2004年03月28日http://news.tom.com
7. 新疆新闻网乌鲁木齐2004年7月5日消息
8. 新华网乌鲁木齐11月25日电
作者：记者张晓艳、实习生王军强;
http://www.xj.xinhuanet.com/2004-11/25/content_3282678.htm
稿件来源：新疆日报
