|
Bir adem eydiz wirusidin yuqumlinip taki shu késel bilen ölup ketkiche bolghan arliq töwendikidek
uch mezgilge bölushke bolidu:
1. Köznek mezgili: bu mezgil texminen 2 heptidin 3 ayghiche bolidu. bu mezgilde beden tajawuz qilip kirgen eydiz wirusigha qarita héchqandaq qarishliq (inkas) körsetmeydu, yeni uninggha qarishi antétla ishlepchiqarmaydu. shuning bilen wirus adem bedinide shiddet bilen köpiyip, melum chekke yétidu. shunga bu mezgilning yuqumlandurush kإchi kإchlإk bolidu. adette 50-80% ademde zukamdash, töwen tépiratorida qizish, yötilish, bezide térisige eswe chiqish digendek kichik alametler körilidu. eydizdin yuqumlan'ghan yaki yuqumlanmighanliqini tekshإrإshte adette qandiki antétlani tekshإridu. qanda eydiz wirusigha qarishi antétla téxi shekillenmigechke, netijisi menfi, yeni "yuqumlanmighan" bolup chiqidu. eger yéngi yoqumlan'ghuchi köznek waqtida doxturxanigha qan teghdim qilsa tekshإrإp bilgili bolmaydu-de, kéyin shu qanni qobul qilghuchi bimar eydiz wirusidin yuqumlinip qalidu. shundaqla xeterlik heriket(ishpirisni ortaq ishlitish, qoghdinishsiz jinsi munasiwet ötkإzإsh digendek) bilen shoghullan'ghandimu qarishi terepke eydiz wirusini yuqturup qoyalaydu.
(qoshumche: bu mezgilde adem immonit séstimisi beden'ge kirgen eydiz wirusini téxi bayqimighanliqtin, CD4 hإjeyrisimu eydiz wirusigha qarita antétla ishlepchiqarmaydu. mushu mezgilning axirigha barghandila andin CD4 hإjeyre aktip paaliyetke ötإp, yoshurun mezgilge qedem qoyidu.)
2. Yushurun mezgil: texminen 7-10 yilghiche bolidu. eger yaxshi kإtإlse, köp rohi bésim bolmisa 15, hetta 20 yilghimu uzatqili bolidu. bu mezgilde beden wirusqa qarishi antétla ishlepchiqirishqa bashlaydu. adem immont séstimisi eydiz wirusi bilen uzaq mezgillik köresh qilish jeryanini bashlaydu. bu chaghdimu yuqumlan'ghuchida héchqandaq chong özgirish bolmaydu. xuddi normal ademdek yashawiridu. mushu 7-10 yil jeryanida zukamdash, qizip qélish yaki qursiqi aghrish digendek kichik késellkler körilidu elwette, lékin bundaq alametler saghlam ademdimu körilidu. shunga bu mezgildimu bir késelge giriptar bolghandek körإnmeydu, shundaqla özidin gumanlinip doxturxanigha bérip munasiwetlik tekshإrإshlernimu qilipmu ketmeydu. emma qan tekshإrإsh arqiliq eydiz wirusidin yuqumlan'ghanliqini bilgili bolidu. bu jeryanda, gerche saghlamdek körإnsimu, beden ichidiki eydiz wirusi intayin heriketchan bolup, immont séstimisini özlإksiz buzup turidu. bu mezgildimu oxshashla xeterlik heriket arqiliq bashqilargha wirusni yuqturup qoyalaydu.
(qoshumche: bu mezgilde eydiz wirusining buzghunchiliqqa uchiritishi bilen CD4hإjeyrisi asta-asta azlap kétidu-de, bir pإtإn immonit séstimisining késelge taqabil turush kإchige tesir yétidu., shuning bilen her xil pursetlik yuqumluq késellikler adem bedinige asanla bösإp kiridu.)
3. Késellik mezgili: texminen 1-3 yilghiche bolidu. bu mezgil eydiz wirusi adem immont séstimisini teltökإs digإdek buzghan mezgil bolup, immont séstimisi ajizlighan seweblik herxil pursetlik késeller, meslen: öpke yallughi, tubérkilyuz we tasmisiman qapartma digendek késelliklerdin yuqumlinidu we herxil ösmiler (rak) peyda bolidu. eydiz wirusidin yuqumlan'ghuchi eydiz késilidin emes, belki eydiz wirusi immont kإchini ajizlitiwetkenlik sewebidin, beden'ge bösإp kirgen bashqa xil késelliklerge taqabil turalmay ölإp kétidu. bu waqitning uzun- qisqiliqi yene yuqumlan'ghuchining iqtisadiy ehwali, ten salametliki, jinsi késili bar- yoqluqi, zeher chikish- chekmesliki, rohi haliti we shundaqla etiraptiki muhit qatarliqlar bilen zich munasiwetlik. eger yuqumlan'ghuchi yaxshi kإtإlse, rohi kötirenggإ we xushal yurse, bu mezgilnimu uzartqili, hetta yoshurup mezgilge qayturup ekelgili bolidu.
(qoshumche: eydiz wirosidin yuqumlan'ghuchi bir yilda texminen 50dane CD4hإjeyrisini yoqitidu. shunga eger bir yuqumlan'ghuchining deslepte ming daneCD4hإjeyrisi bar disek, 12aydin kéyin 950danisi qalidu. yene 12aydin kéyin 900danisi qalidu. mushundaq hésablisaq 500daneCD4hإjeyrisi bar dések bu ademning immont séstimisi otturhal derijide buzghunchiliqqa uchrighan bolidu. peqetla 200daneCD4hإjeyrisi qalghanda bolsa buadem her xil pursetlik késelliklerdin asanla yuqumlinidu. biraq yuqumlan'ghuchilar arisidiki perqmu bir qeder zor bolup belkim birsi 200daneCD4hإjeyrisi qalghanda késel qozghilishqa bashlisa, yene birisi 20dane CD4hإjeyrisi qalghandimu yene késel qozghalmasliqi momkin. )
(Koktash
teyyarlighan).
بعر ظادةم
ظةيدعز
ؤعرذسعدعن
يذقذملعنعص
تاكع شذ
كئسةل
بعلةن
ظألإص
كةتكعحة
بولغان
ظارلعق
تأؤةندعكعدةك
ظإح
مةزضعلضة
بألإشكة
بولعدذ:
1.
كأزنةك
مةزضعلع: بذ
مةزضعل
تةخمعنةن 2
هةصتعدعن 3
ظايغعحة
بولعدذ. بذ
مةزضعلدة
بةدةن
تاجاؤذز
قعلعص
كعرضةن
ظةيدعز
ؤعرذسعغا
قارعتا
هئحقانداق
قارعشلعق (ظعنكاس)
كأرسةتمةيدذ,
يةنع
ظذنعثغا
قارعشع
ظانتئتلا
ظعشلةصحعقارمايدذ.
شذنعث
بعلةن
ؤعرذس
ظادةم
بةدعنعدة
شعددةت
بعلةن
كأصعيعص,
مةلذم
حةككة
يئتعدذ.
شذثا بذ
مةزضعلنعث
يذقذملاندذرذش
كإحع
كإحلإك
بولعدذ.
ظادةتتة 50-80%
ظادةمدة
زذكامداش,
تأؤةن
تئصعراتورعدا
قعزعش,
يأتعلعش,
بةزعدة
تئرعسعضة
ظةسؤة
حعقعش
دعضةندةك
كعحعك
ظالامةتلةر
كأرعلعدذ.
ظةيدعزدعن
يذقذملانغان
ياكع
يذقذملانمعغانلعقعنع
تةكشإرإشتة
ظادةتتة
قاندعكع
ظانتئتلانع
تةكشإرعدذ.
قاندا
ظةيدعز
ؤعرذسعغا
قارعشع
ظانتئتلا
تئخع
شةكعللةنمعضةحكة,
نةتعجعسع
مةنفع, يةنع
"يذقذملانمعغان"
بولذص
حعقعدذ.
ظةضةر يئثع
يوقذملانغذحع
كأزنةك
ؤاقتعدا
دوختذرخانعغا
قان تةغدعم
قعلسا
تةكشإرإص
بعلضعلع
بولمايدذ-دة,
كئيعن شذ
قاننع
قوبذل
قعلغذحع
بعمار
ظةيدعز
ؤعرذسعدعن
يذقذملعنعص
قالعدذ.
شذنداقلا
خةتةرلعك هةرعكةت(ظعشصعرعسنع
ظورتاق
ظعشلعتعش,
قوغدعنعشسعز
جعنسع
مذناسعؤةت
ظأتكإزإش
دعضةندةك)
بعلةن
شوغذللانغاندعمذ
قارعشع
تةرةصكة
ظةيدعز
ؤعرذسعنع
يذقتذرذص
قويالايدذ.
(قوشذمحة:
بذ
مةزضعلدة
ظادةم
ظعممونعت
سئستعمعسع
بةدةنضة
كعرضةن
ظةيدعز
ؤعرذسعنع
تئخع
بايقعمعغانلعقتعن,
CD4 هإجةيرعسعمذ
ظةيدعز
ؤعرذسعغا
قارعتا
ظانتئتلا
ظعشلةصحعقارمايدذ.
مذشذ
مةزضعلنعث
ظاخعرعغا
بارغاندعلا
ظاندعن CD4
هإجةيرة
ظاكتعص
صاظالعيةتكة
ظأتإص,
يوشذرذن
مةزضعلضة
قةدةم
قويعدذ.)
2.
يذشذرذن
مةزضعل:
تةخمعنةن 7-10
يعلغعحة
بولعدذ.
ظةضةر
ياخشع
كإتإلسة,
كأص روهع
بئسعم
بولمعسا 15,
هةتتا 20
يعلغعمذ
ظذزاتقعلع
بولعدذ. بذ
مةزضعلدة
بةدةن
ؤعرذسقا
قارعشع
ظانتئتلا
ظعشلةصحعقعرعشقا
باشلايدذ.
ظادةم
ظعممونت
سئستعمعسع
ظةيدعز
ؤعرذسع
بعلةن
ظذزاق
مةزضعللعك
كأرةش
قعلعش
جةريانعنع
باشلايدذ.
بذ حاغدعمذ
يذقذملانغذحعدا
هئحقانداق
حوث
ظأزضعرعش
بولمايدذ.
خذددع
نورمال
ظادةمدةك
ياشاؤعرعدذ.
مذشذ 7-10 يعل
جةريانعدا
زذكامداش,
قعزعص
قئلعش ياكع
قذرسعقع
ظاغرعش
دعضةندةك
كعحعك
كئسةللكلةر
كأرعلعدذ
ظةلؤةتتة,
لئكعن
بذنداق
ظالامةتلةر
ساغلام
ظادةمدعمذ
كأرعلعدذ.
شذثا بذ
مةزضعلدعمذ
بعر
كئسةلضة
ضعرعصتار
بولغاندةك
كأرإنمةيدذ,
شذنداقلا
ظأزعدعن
ضذمانلعنعص
دوختذرخانعغا
بئرعص
مذناسعؤةتلعك
تةكشإرإشلةرنعمذ
قعلعصمذ
كةتمةيدذ.
ظةمما قان
تةكشإرإش
ظارقعلعق
ظةيدعز
ؤعرذسعدعن
يذقذملانغانلعقعنع
بعلضعلع
بولعدذ. بذ
جةرياندا,
ضةرحة
ساغلامدةك
كأرإنسعمذ,
بةدةن
ظعحعدعكع
ظةيدعز
ؤعرذسع
ظعنتايعن
هةرعكةتحان
بولذص,
ظعممونت
سئستعمعسعنع
ظأزلإكسعز
بذزذص
تذرعدذ. بذ
مةزضعلدعمذ
ظوخشاشلا
خةتةرلعك
هةرعكةت
ظارقعلعق
باشقعلارغا
ؤعرذسنع
يذقتذرذص
قويالايدذ.
(قوشذمحة:
بذ
مةزضعلدة
ظةيدعز
ؤعرذسعنعث
بذزغذنحعلعققا
ظذحعرعتعشع
بعلةن CD4هإجةيرعسع
ظاستا-ظاستا
ظازلاص
كئتعدذ-دة,
بعر صإتإن
ظعممونعت
سئستعمعسعنعث
كئسةلضة
تاقابعل
تذرذش
كإحعضة
تةسعر
يئتعدذ.,
شذنعث
بعلةن هةر
خعل
صذرسةتلعك
يذقذملذق
كئسةللعكلةر
ظادةم
بةدعنعضة
ظاسانلا
بأسإص
كعرعدذ.)
3.
كئسةللعك
مةزضعلع:
تةخمعنةن 1-3
يعلغعحة
بولعدذ. بذ
مةزضعل
ظةيدعز
ؤعرذسع
ظادةم
ظعممونت
سئستعمعسعنع
تةلتأكإس
دعضإدةك
بذزغان
مةزضعل
بولذص,
ظعممونت
سئستعمعسع
ظاجعزلعغان
سةؤةبلعك
هةرخعل
صذرسةتلعك
كئسةللةر,
مةسلةن:
ظأصكة
ياللذغع,
تذبئركعليذز
ؤة
تاسمعسعمان
قاصارتما
دعضةندةك
كئسةللعكلةردعن
يذقذملعنعدذ
ؤة هةرخعل
ظأسمعلةر (راك)
صةيدا
بولعدذ.
ظةيدعز
ؤعرذسعدعن
يذقذملانغذحع
ظةيدعز
كئسعلعدعن
ظةمةس,
بةلكع
ظةيدعز
ؤعرذسع
ظعممونت
كإحعنع
ظاجعزلعتعؤةتكةنلعك
سةؤةبعدعن,
بةدةنضة
بأسإص
كعرضةن
باشقا خعل
كئسةللعكلةرضة
تاقابعل
تذرالماي
ظألإص
كئتعدذ. بذ
ؤاقعتنعث
ظذزذن-
قعسقعلعقع
يةنة
يذقذملانغذحعنعث
ظعقتعسادعي
ظةهؤالع,
تةن
سالامةتلعكع,
جعنسع
كئسعلع بار-
يوقلذقع,
زةهةر
حعكعش-
حةكمةسلعكع,
روهع
هالعتع ؤة
شذنداقلا
ظةتعراصتعكع
مذهعت
قاتارلعقلار
بعلةن زعح
مذناسعؤةتلعك. ظةضةر
يذقذملانغذحع
ياخشع
كإتإلسة,
روهع
كأتعرةثضإ
ؤة خذشال
يذرسة, بذ
مةزضعلنعمذ
ظذزارتقعلع,
هةتتا
يوشذرذص
مةزضعلضة
قايتذرذص
ظةكةلضعلع
بولعدذ.
(قوشذمحة:
ظةيدعز
ؤعروسعدعن
يذقذملانغذحع
بعر يعلدا
تةخمعنةن 50دانة
CD4هإجةيرعسعنع
يوقعتعدذ.
شذثا ظةضةر
بعر
يذقذملانغذحعنعث
دةسلةصتة
معث دانةCD4هإجةيرعسع
بار دعسةك, 12ظايدعن
كئيعن 950دانعسع
قالعدذ.
يةنة 12ظايدعن
كئيعن 900دانعسع
قالعدذ.
مذشذنداق
هئسابلعساق
500دانةCD4هإجةيرعسع
بار دئسةك
بذ
ظادةمنعث
ظعممونت
سئستعمعسع
ظوتتذرهال
دةرعجعدة
بذزغذنحعلعققا
ظذحرعغان
بولعدذ.
صةقةتلا 200دانةCD4هإجةيرعسع
قالغاندا
بولسا
بذظادةم
هةر خعل
صذرسةتلعك
كئسةللعكلةردعن
ظاسانلا
يذقذملعنعدذ.
بعراق
يذقذملانغذحعلار
ظارعسعدعكع
صةرقمذ بعر
قةدةر زور
بولذص
بةلكعم
بعرسع 200دانةCD4هإجةيرعسع
قالغاندا
كئسةل
قوزغعلعشقا
باشلعسا,
يةنة
بعرعسع 20دانة
CD4هإجةيرعسع
قالغاندعمذ
يةنة كئسةل
قوزغالماسلعقع
مومكعن. )

|